Zo, en nu gaan we de metaalsector in! Opgetogen reis ik af naar Vught, voor de training ‘Ervaring telt’. Deze training wordt door Opleiding Ontwikkeling Metaalbewerking (OOM) aangeboden aan werknemers van 45-plus. OOM heeft zich via het Sectorplan Metaalbewerking gecommitteerd om 600 mensen deze training te laten volgen. Doel: medewerkers bewust maken van hun ervaring en de waarde daarvan voor het bedrijf en de klant. Ik verheug me stiekem op de mogelijke onderdelen. Gaan we lassen? Slijpen? Met een draaibank aan de slag? Mag ik een lasmasker op en van die grote oordoppen?

Op het opgegeven adres aangekomen vrees ik dat er een fout is gemaakt: ik sta op de parkeerplaats van een Van Der Valk-hotel. Maar het blijkt te kloppen. In het zaaltje aangekomen tref ik een carréopstelling, een flip-over, een beamer en een trainer. Geen draaibank te zien. Rond de tafels mannen van inderdaad 45-plus. Ik zie naambordjes met een Rob, een Mark, een Jack en een John. Trainer Rob van Ginkel zegt dat ik mee ga doen en mijn naam ook op een bordje moet schrijven. Maar die moet kort zijn, maximaal vier letters. Ik pas me snel aan en schrijf ‘Bert’ op het bordje. Gelukkig spreek ik native Brabants, anders had u dit verslag niet gehad.

Solliciteren met een bierviltje

Een kort voorstelrondje. Jack zit 27 jaar in de bliksembeveiliging. Heeft een burn-out gehad en doet nu alleen inspecties. “Laat mij maar lekker alleen op pad gaan, dan heb ik ook geen stress.” John van 48 is ex-amateurzanger en werkt bij een rolluikenbedrijf. “Ben een tijd werkloos geweest maar nu weer een vaste baan. Voel me als een vis in het water.” Rob is gepromoveerd in geologie en werkt bij een fabrikant van keukenmachines. “Hoe hou je lol in je werk? Hoe hou je dat vast?” Mark van 48 doet in zonweringen en heeft een bijzondere sollicitatietechniek. “Vroeger heb ik ooit op de achterkant van een bierviltje geschreven: ‘Ik ben de juiste man voor de baan’ met m’n telefoonnummer er bij en dat in de kroeg laten liggen. Een dag later was ik aan de slag.” Overigens blijkt Mark óók te hebben gedacht dat we vandaag gingen lassen, slijpen en solderen. “Maar nu ik weet wat de bedoeling is ben ik blij dat ik er bij ben”.

De redenen waarom ze aan de training deelnemen lopen uiteen. De één wil leren om gaan met stress, de ander kampt met het probleem dat zijn werkgever meer een uitvinder is dan een manager en geen leiding geeft. Mark dacht eerst vandaag te leren lassen maar blijkt ook te puzzelen met de vraag hoe hij het bedrijf waar hij werkt van zijn zwager kan overnemen. John wil beter leren communiceren met collega’s. Nadat het ijs gebroken is, blijkt iedereen wel meer persoonlijke wensen te hebben voor de training. Een moeilijk gesprek met de baas kunnen voeren, ‘nee’ kunnen zeggen als het moet en de balans tussen werk en privé bewaken. De mannen zijn verrassend open en eerlijk over hun zwakheden, leerpunten en mankementen.

Trainer Rob van Ginkel heeft duidelijk vaker met dit publiek te maken gehad. “We gaan vandaag leren van elkaar, het gaat niet om goed of fout: het doel bereiken staat centraal. En ook dat gaan we vandaag niet bereiken maar wél mee beginnen. In het ochtendprogramma gaan we praten over ervaring en de waarde die deze heeft. In de middag komt er een acteur en dan gaan we situaties trainen die jullie zelf voorstellen. Aan het einde van de dag schrijf je een brief aan jezelf. Over vijf weken bel ik jullie allemaal persoonlijk om te bespreken hoe het gaat.” Helder en duidelijk, geen poespas.

Positief blijven, ongeacht de tegenslagen

In twee groepjes praten we – ik moet van trainer Rob gewoon meedoen – over onze ervaring en wat de kracht daarvan is. Al snel zitten we op één lijn: onze ervaring heeft ons geleerd dat we fouten maken, er van leren en ons er niet voor schamen. En dat we hebben geleerd om mensen te nemen zoals ze zijn, met minder vooroordelen naarmate we ouder worden. Als derde kracht noteren we positief blijven, ongeacht de tegenslagen. We zijn tevreden over onze ervaring en wat die ons gebracht heeft. Ook de andere groep komt met soortgelijke conclusies. Trainer Rob stelt dat we ons inzicht in onze ervaring zichtbaar moeten maken op het werk. Vervolgens hebben we het over onze opties zoals blijven waar je bent, hetzelfde werk doen op een andere plek, ontwikkelen in een andere specialiteit of opleidingen volgen.

Trainer Rob wijst er op dat er meer opties zijn dan je denkt. Dat door de ontwikkelingen de wereld snel verandert. Dat 40 jaar bij één baas verleden tijd is. Dat het gaat om gezondheid, technologie, robotisering en vergrijzing en ontgroening. “Straks zijn jullie door het gebrek aan instroming weer kansrijk op de arbeidsmarkt.” Gelukkig maar, want het UWV heeft een slechte naam bij de mannen. “Moet je inloggen met je ID en tegen een PC lullen. Ze laten je gewoon zitten, prikkel ‘nul’ en ze doen niets.” Trainer Rob laat zien hoe je met lichaamshouding en lachen werkt aan je ‘gunfactor’. En zegt dat we vooral niet moeten denken aan wat er allemaal niet kan. “Er zijn altijd meer opties dan je denkt, als je die maar voor ogen houdt. Het is net als je een nieuwe auto koopt, opeens zie je overal hetzelfde type rijden.” We kijken ook naar een filmpje waarin andere mannen dezelfde soort dingen zeggen.

Dankzij of ondanks de training van Rob, worden de mannen rond de tafel steeds assertiever en komen er meer persoonlijke ervaringen en vragen. Wat dat betreft werpt deze training wel vruchten af. Er wordt gesproken over hoe om te gaan met conflicten, collega’s met een andere mening, hoe je kritiek kunt geven zonder angst en hoe je meer bewust wordt van je eigen rol in het bedrijf. Maar dat gaan de mannen vanmiddag oefenen met de acteur. Als de lunch wordt aangekondigd – ‘dat biefstukje gaan we d’r in schuiven!’ – neem ik afscheid van mijn nieuwe collega’s in de metaal en we wensen elkaar succes en het beste. Trainer Rob ziet het allemaal tevreden aan. “Vandaag en morgen gebeurt er nog niets, maar als ik ze over vijf weken bel dan blijken ze allemaal wel iets meegenomen te hebben. En zich veel bewuster zijn van hun eigen rol, kennis en ervaring.” Ik denk het ook. Maar vind het ergens toch jammer dat we ook niet een beetje hebben gelast of gefreesd.